De Belgische atletiekwereld verkeert in beroering, nu de oplopende spanningen tussen Athletics Flanders en de Franstalige Ligue Belge Francophone d’Athlétisme (LBFA) openbaar zijn geworden. Terwijl atleten op internationale evenementen nog onder de gezamenlijke vlag “Belgian Athletics” deelnemen, is het systeem achter de schermen versnipperd.
De Vlaamse atlete Paulien Couckuyt vatte de frustratie samen toen ze aan HLN verklaarde: “Het is Vlaanderen tegen Wallonië. Dat moet stoppen.” Haar woorden weerspiegelen het gevoel onder atleten dat politieke ruzies de sportieve prestaties overschaduwen.
Verschillende federaties, verschillende regels
België is uniek doordat bijna alle sportfederaties langs regionale lijnen zijn opgedeeld, met voetbal als belangrijkste uitzondering. Deze structuur zorgt al lang voor verschillen in de manier waarop atleten worden opgeleid, ondersteund en gefinancierd.
De afgelopen jaren moest Athletics Flanders omwille van financiële tekorten besparen. Daardoor moeten Vlaamse atleten vaak zelf opdraaien voor de kosten als zij persoonlijke coaches of kinesisten mee naar wedstrijden willen nemen. Waalse atleten krijgen die diensten daarentegen nog steeds via hun federatie.
Op het WK 2023 in Tokio waren de verschillen duidelijk. De LBFA stuurde 17 atleten met negen coaches, terwijl Athletics Flanders 30 atleten afvaardigde maar slechts zeven coaches. De totale kostprijs van de Belgische deelname werd fifty-fifty gedeeld, maar Waalse atleten kregen proportioneel meer begeleiding dan hun Vlaamse collega’s. Die regeling heeft de wrevel verdiept: beide kampen vinden het systeem oneerlijk.
Het dispuut rond Nafi Thiam
Tweevoudig olympisch kampioene Nafi Thiam is het middelpunt van de controverse geworden. Als Waalse atlete is zij aangesloten bij de LBFA, die haar deelname aan het WK ondersteunde. Volgens berichten verzette de Vlaamse topsportcoördinator Rutger Smith zich echter tegen haar selectie, omdat hij vond dat dit op voorkeursbehandeling neerkwam.
Het meningsverschil escaleerde toen LBFA-voorzitster Jessica Mayon de situatie publiekelijk bekritiseerde en zo brak met het principe dat Belgian Athletics met één stem naar buiten treedt. In reactie daarop verspreidde Athletics Flanders een scherpe mededeling waarin het belang van eenheid werd benadrukt. Een geplande vergadering om het conflict te bespreken werd uitgesteld, waardoor de spanning bleef hangen.
Een botsing van visies
Los van individuele dossiers weerspiegelt het conflict diepere verschillen in de manier waarop elke regio naar atletiek kijkt. Vlaanderen pompt al meer dan twintig jaar middelen in topsport, maar critici stellen dat die investeringen niet altijd tot constante internationale resultaten hebben geleid. Wallonië heeft intussen uitblinkers als Thiam voortgebracht en ziet daarin een argument om te blijven investeren in een brede omkadering van atleten.
De uiteenlopende visies roepen de vraag op of België in de praktijk wel een eengemaakt atletiekprogramma kan aanbieden. De huidige regeling moest regionale belangen in evenwicht houden, maar zorgt in de praktijk vaak voor verwarring, doublures en conflicten.
De onzekere toekomst van de Belgische atletiek
Door de huidige twisten vragen velen zich af of de Belgische atletiekfederaties nog efficiënt kunnen samenwerken. Sommigen pleiten voor hervormingen om de financiële bijdragen te standaardiseren en gelijke behandeling voor alle atleten te garanderen, ongeacht de regio. Anderen zien afscheiding als de enige duurzame oplossing, waarbij Vlaanderen en Wallonië op grote toernooien met eigen ploegen aantreden.
Voorstanders van onafhankelijkheid verwijzen vaak naar voorbeelden in het buitenland. San Marino, een republiek met amper 30.000 inwoners, doet al sinds 1960 mee aan de Olympische Spelen. Ook andere kleine landen zijn er al jaren in geslaagd om zich op het wereldtoneel te handhaven, wat aantoont dat omvang op zich geen hindernis is voor succes.
Voor atleten gaat het dossier verder dan politiek. Ongelijke toegang tot coaches, medische zorg en financiering beïnvloedt hun prestaties. Couckuyts oproep tot eenheid weerspiegelt hoe velen zich gevangen voelen in een systeem dat hen anders behandelt naargelang hun herkomst.
Nood aan gemeenschappelijke grond
De toekomst van de Belgische atletiek hangt af van de vraag of de federaties hun regionale rivaliteit kunnen overstijgen. Om internationaal te slagen moeten zowel Vlaanderen als Wallonië eerlijkheid vooropstellen en de atleet centraal zetten in de besluitvorming.
Hoewel het dispuut rond Thiam en de verschillen in financieel beleid diepe breuklijnen blootleggen, bieden ze ook een kans. Door de conflicten openlijk aan te pakken en naar compromissen te zoeken, kan België een systeem opbouwen dat de krachten bundelt van beide regio’s in plaats van ze te ondergraven.
Voorlopig blijven de breuklijnen echter onopgelost. Totdat Athletics Flanders en de LBFA elkaar vinden, zullen Belgische atleten internationaal blijven aantreden met de last van interne twisten op hun schouders.